मानसिक आरोग्य

समुदायातूनच मानसिक आरोग्याची संसाधने उभी करणे — पुणे व पिंपरी-चिंचवडमधील शहरी वस्त्यांमध्ये.

डीएसटी मानसिक आरोग्यावर का काम करते

बालपण, किशोरावस्था ते प्रौढत्व — आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर मानसिक आरोग्य महत्त्वाचे आहे. अज्ञान व मानसिक आरोग्याशी जोडलेल्या कलंकामुळे अनेकांना आवश्यक उपचार मिळत नाहीत, आणि मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांची संख्याही खूप कमी आहे. हवामान बदलामुळे हा भार वाढतो: पूर, दुष्काळ व उष्णतेच्या लाटांमुळे चिंता व असहायता वाढते, आणि गरीब व वंचितांकडे स्वतःचे संरक्षण करण्यासाठी सर्वात कमी साधने असतात.

या पार्श्वभूमीवर डीएसटीने विदुला सायकॉलॉजिकल कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस यांच्यासोबत जागृती प्रकल्प सुरू केला (जुलै २०२३ – मार्च २०२४) आणि दापोडी व रामटेकडी येथील समुदायातील महिलांना मानसिक आरोग्य स्वयंसेविका म्हणून प्रशिक्षित केले. जागृती-२ आता दापोडी व जुनी सांगवी (पिंपरी-चिंचवड) येथे ८ ते १४ वयोगटातील मुले व त्यांच्या कुटुंबांसोबत भावना, स्व-जाणीव आणि मोबाइल व समाजमाध्यमांचा जबाबदार वापर यावर काम करते.

कार्यक्रमाची उद्दिष्टे

  • समुदायातील महिलांना मानसिक आरोग्य स्वयंसेविका म्हणून प्रशिक्षित करणे.
  • मानसिक आजारांची प्राथमिक तपासणी व प्रतिबंधासाठी स्वयंसेविकांना व्यावहारिक तंत्रे देणे.
  • समुदायातील मानसिक लक्षणे, ताण व विकारांची तीव्रता समजून घेणे.
  • समुदाय नेते व समुदाय-आधारित संस्थांच्या माध्यमातून मानसिक आरोग्याविषयी संवेदनशीलता व जागृती वाढवणे.
  • मुले व किशोरवयीनांना भावना हाताळण्यास आणि मोबाइल व समाजमाध्यमांचा अतिवापर कमी करण्यास मदत करणे.

अलीकडील उपक्रम

  1. जून २०२६

    समुदाय कार्यकर्त्यांचे दुसरे प्रशिक्षण, जागृती-२

    उन्हाळी शिबिरांचा आढावा आणि वैयक्तिक स्वच्छता व स्व-जाणीव यावर सत्रे.

  2. मे २०२६

    जुनी सांगवी व दापोडी येथे उन्हाळी शिबिरे

    ८ ते १४ वयोगटातील मुलांसाठी ओरिगामी, योग, गोष्टी, वन्यजीव व चित्रकला सत्रे.

  3. एप्रिल २०२६

    समुदाय कार्यकर्त्यांची क्षमता बांधणी

    भावना, राग, सत्र संचालन कौशल्ये व समुदाय कामातील नैतिकता यावर दोन दिवस.

  4. फेब्रुवारी २०२६

    नवीन समुदाय कार्यकर्त्यांसाठी प्रकल्प परिचय

    मानसिक आरोग्य जागृती आणि मोबाइल व समाजमाध्यमांचा जबाबदार वापर.

  5. नोव्हेंबर २०२५

    महिला गटांसाठी जागृती कार्यक्रम

    मानसिक आरोग्य, समुपदेशन व स्क्रीनचा निरोगी वापर, एस. एम. जोशी सभागृह, पुणे.

  6. २०२३–२४

    जागृती प्रकल्प

    विदुला सायकॉलॉजिकल कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेससोबत दापोडी व रामटेकडी येथे १५ जागृती कार्यकर्त्या प्रशिक्षित.

प्रत्यक्ष कामातील छायाचित्रे

मुलांसाठी उन्हाळी शिबिरे, जागृती-२ ३ छायाचित्रे

मानसिक आरोग्यावर समुदाय कार्यकर्त्यांचे प्रशिक्षण ५ छायाचित्रे

मानसिक आरोग्य जागृती सत्रे ११ छायाचित्रे

छायाचित्रे पाहा (११)

या कार्यक्रमातील बातम्या

जागृती-२ अंतर्गत समुदाय कार्यकर्त्यांचे दुसरे प्रशिक्षण

डीएसटी कार्यालय, औंध येथे ५–६ जून २०२६ रोजी समुदाय कार्यकर्त्यांसाठी दोन दिवसांचे प्रशिक्षण, उन्हाळी शिबिरांच्या आढाव्यासह.

प्रसिद्धी पत्रक: डेव्हलपमेंट सपोर्ट टीमतर्फे उन्हाळी शिबिरे

जुनी सांगवी व दापोडी परिसरातील ८ ते १४ वयोगटातील मुलामुलींना मोबाइलच्या व्यसनापासून दूर ठेवण्यासाठी दोन विशेष उन्हाळी शिबिरे — १३–१५ व २०–२२ मे २०२६.

समुदाय कार्यकर्त्यांसाठी मानसिक आरोग्य क्षमता बांधणी

दापोडी व जुनी सांगवी येथे मुले व किशोरवयीनांसोबत सत्रे घेणाऱ्या समुदाय कार्यकर्त्यांसाठी ८–९ एप्रिल २०२६ रोजी दोन दिवसांचे प्रशिक्षण.

मानसिक आरोग्यावर समुदाय कार्यकर्त्यांचे प्रशिक्षण व क्षमता बांधणी

डेव्हलपमेंट सपोर्ट टीमने ११–१२ फेब्रुवारी रोजी आनंद पार्क, औंध, पुणे येथील डीएसटी कार्यालयात मानसिक आरोग्यावर प्रशिक्षण व क्षमता बांधणी कार्यक्रम आयोजित केला.

महिला गटांसाठी मानसिक आरोग्य जागृती कार्यक्रम

२१ नोव्हेंबर २०२५ रोजी एस. एम. जोशी सभागृहात झालेल्या अर्ध्या दिवसाच्या जागृती कार्यक्रमात पुण्यातील शहरी वस्त्यांतील ४४ जणांनी सहभाग घेतला.

या कार्यक्रमाचे अहवाल

फोन करा व्हॉट्सॲप करा